Ispod pariske katedrale Notr Dam arheolozi otkrivaju hiljade godina istorije

Četiri metra ispod pariske katredale Notr Dam tim arheologa kopa otkrivajući istoriju Pariza vraćanjem u rimsko doba prije oko 2.000 godina.

Katedrala je obnovljena od požara koji 2019. godine srušio njene tornjeve pred očima svijeta i ponovo je otvorena krajem 2024. godine, a arheolozi rade na platou ispred nje.

Francuski mediji su to nazvali „iskopavanjem vijeka“.

“To je rijetka prilika za nas da radimo na nečemu što će opipljivo promijeniti istoriju Pariza”, rekla je za Asošijejted pres Lusi Altenburg, konzervatorka pariske arheološke jedinice.

Među stotinama nađenih predmeta, a traga se i dalje, nalaze se novčić iz četvrtog vijeka s likom cara Konstantina i krhotine srednjovijekovne grnčarije oslikane iznutra oznakama koje nijedan stručnjak još nije dešifrovao – poput modernog Da Vinčijevog koda.

“Zbog toga se Notr Dam ponovo osjeća živo”, rekla je Emili Karter (34), turistkinja iz Mančestera. “Dođete da vidite katedralu, a onda shvatite da je pod vašim nogama još jedan grad. To je gotovo još dirljivije”.

Prvi tragovi se pojavljuju već 50 santimetara ispod površine tla, a četiri metra dublje tim i dalje izvlači prošlost. Nekih dana napune 15 sanduka iz zemlje koja je decenijama ležala netaknuta. Kao i u svakom starom gradu prošlost nije u muzeju niz ulicu – ona je ispod ulice.

Gradovi se uzdižu. Svako doba gradi na ruševinama prethodnog, a tlo se penje sa njim: u Rimu se podiglo devet metara od pada Carstva u petom vijeku nove ere.

Kada je Atina izgradila svoj metro za Olimpijske igre 2004. godine, pokrenula je najveća iskopavanja u grčkoj istoriji i otkrila desetine hiljada predmeta koji su sada prikazani u samim stanicama.

Pariz nije izuzetak. Sve to počinje sa ostrva u Seni Il de la Site, gde je Pariz počeo. Vijekovima kasnije, Notr Dam se uzdigao na istom tlu.

Na početku nastanka katedrale 1163. godine, ceo trg je bio prepun srednjovijekovnih kuća, razdvojenih jednom ulicom, rekla je Kamij Kolona (Camille Colonna), arheološkinja koja je vodila iskopavanja.

Kopajući dublje, njen tim je stigao do njihovih podruma, a samim tim i do vremena u istoriji koje predstavljaju.

Ispod njih leže merovinške i karolinške žitne jame, od šestog do desetog veka, a ispod toga, još mračnije i dublje, gusta rimska četvrt iz četvrtog i petog vijeka.

Dvadeset vekova je naslagano u četiri metra zemlje.

“Ovdje možete vidjeti slojeve – srednjovekovni Pariz, rimski Pariz, možda čak i prije toga”, rekla je jedna studentkinja arheologije koja je posmatrala iskopovanja iza postavljene ograde.

Najbogatiji nalazi ovdje dolaze sa najprljavijeg mjesta: iz dubokih jama ispod srednjovijekovnih kuća, starih kanala koje su služili i kao deponije smeća.

Iz njih tim vadi cijele bokale i šolje – bačene prije vijekova, ali još uvek netaknute – među razbijenim tanjirima i životinjskim kostima.

Novčići su crni, izjedeni rđom. Ali pod rendgenskim snimkom, lice se vratilo: to je Konstantin, rimski car koji je vladao početkom 300-ih godina nove ere.

Rimske nalaze arheolozi najviše cijene – najdublji su, najstariji i najmanje shvaćeni. U rimsko doba, grad se zvao Lutecija, a njegov centar se nalazio preko rijeke, na lijevoj obali.

Kako se Rimsko carstvo raspadalo, ljudi su se povlačili na ostrvo Site, gdje će kasnije izrasti Notr Dam, i utvrdili su ostrvo kamenim zidovima uzetim iz ranijih građevina.

Kolonin tim je našao dokaze: rimski prag uzet s mnogo veće zgrade, prenijet, okrenut naopačke i njime je popločan položen put.

Svaki nalaz se nosi na sjever, do gradskog arheološkog centra – ono što Kolona naziva “ogromnom arheološkom radnjom” – riznicom Pariza.

Za arheologe, iskopavanje kod katedrale je rijetka poslastica. U Francuskoj, kao i drugde, rade samo tamo gdje građevinski radovi tek treba da počnu.

“Ovo se dešava samo zato što je Grad Pariz odlučio da želi da uljepša područje oko katedrale”, rekao je Altenburg.

Novi trg bi trebalo da bude uglavnom završen do 2028. godine: neka vrsta šumske čistine, sa 160 stabala drveća i tankim slojem vode koji klizi preko kamena da bi ga hladila ljeti što je jedan od načina na koji se Pariz priprema za sve toplija ljeta.

Turisti koji sada čekaju na suncu pred katedralom da uđu, kroz nekoliko ljeta će biti u hladu drveća.

Stari podzemni parking će se ponovo otvoriti kao centar za posjetioce sa pogledom na Senu.

Do tada, tim Notr Dama želi da ide još dublje – kroz Rimljane prema onima koji su bili prije njih, Galima koji su gradu dali ime.

“Nada je da ćemo moći da se vratimo u prošlost još dalje nego ikada ranije”, rekao je Altenburg.

Izvor: BHRT